Xu hướng dịch chuyển từ tư vấn hồ sơ sang quản trị dữ liệu số thông qua BIM, GIS và Digital Twin đang mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành xây dựng trong tương lai.
Tại Diễn đàn Xây dựng Việt Nam 2026, các chuyên gia đã thảo luận sâu về xu hướng "chuyển đổi kép" – sự kết hợp giữa số hóa và hạ tầng xanh. Thay vì chỉ dừng lại ở việc cung cấp hồ sơ thiết kế hay nghiệm thu đơn thuần, ngành tư vấn đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình để kiến tạo các tài sản số có giá trị lâu dài.
Từ hồ sơ giấy đến hệ sinh thái dữ liệu số
Trong mô hình truyền thống, hoạt động tư vấn xây dựng thường tập trung vào các giai đoạn cụ thể như khảo sát, thiết kế, giám sát thi công và nghiệm thu. Tuy nhiên, dữ liệu này thường bị đứt quãng hoặc không được cập nhật sau khi bàn giao, gây khó khăn cho công tác vận hành. Theo định hướng mới, mỗi dịch vụ tư vấn cần tạo ra những luồng dữ liệu liên thông, phục vụ xuyên suốt vòng đời của công trình.
Giá trị cốt lõi của hoạt động tư vấn hiện nay đang dịch chuyển mạnh mẽ sang việc quản trị tri thức. Các doanh nghiệp không chỉ đảm bảo chất lượng công trình tại thời điểm khánh thành mà còn phải cung cấp một hệ thống thông tin đủ khả năng hỗ trợ quản lý, bảo trì và tối ưu hóa hiệu quả đầu tư trong hàng chục năm sau đó.
Sức mạnh từ sự kết hợp BIM, GIS và Digital Twin
Trọng tâm của công cuộc chuyển đổi này chính là việc tích hợp các công nghệ tiên tiến như BIM (Mô hình thông tin công trình), GIS (Hệ thống thông tin địa lý) và Digital Twin (Bản sao số). BIM cho phép chúng ta hiểu rõ cấu tạo, thiết bị của công trình; trong khi GIS giúp xác định vị trí và mối liên kết giữa công trình với hạ tầng xung quanh.
Khi kết hợp cùng IoT và trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình Bản sao số sẽ hình thành, đóng vai trò như một thực thể số phản ánh chính xác trạng thái thực tế của tài sản. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn như sân bay, cầu cảng hay đường cao tốc, nơi việc quản lý đơn lẻ từng hạng mục là không đủ.
Nâng tầm vai trò của Tư vấn giám sát và Kiểm định
Một điểm mới đáng lưu ý là việc mở rộng nhiệm vụ của đơn vị tư vấn giám sát. Thay vì chỉ kiểm tra chất lượng thi công, họ sẽ tham gia trực tiếp vào việc kiểm chứng và xác lập dữ liệu cho hồ sơ hoàn công số. Những thông tin được xác nhận thực tế tại hiện trường sẽ trở thành nền tảng tin cậy cho công tác bảo trì và vận hành tài sản.
Điều này giúp chủ đầu tư theo dõi tình trạng xuống cấp của tài sản theo thời gian thực, lập kế hoạch bảo trì chủ động và giảm thiểu các rủi ro vận hành. Dữ liệu lúc này không còn là những bản vẽ nằm trong kho lưu trữ mà trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định chính xác.
Thách thức và cơ hội phát triển bền vững
Dù tiềm năng rất lớn, việc chuyển đổi số vẫn đối mặt với nhiều rào cản như sự phân tán dữ liệu giữa các bộ phận, chi phí đầu tư công nghệ ban đầu và tính pháp lý của mô hình số. Để vượt qua, các doanh nghiệp tư vấn cần chủ động xây dựng nền tảng tri thức số từ sớm, không nên thụ động chờ đợi cơ chế chính sách.
Việc quản lý dữ liệu tốt cũng đồng nghĩa với việc thúc đẩy phát triển xanh. Khi nắm rõ thông tin vật liệu và năng lượng tiêu thụ thông qua các công cụ số, đơn vị vận hành có thể giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa tài nguyên, góp phần thực hiện mục tiêu bền vững của ngành xây dựng trong kỷ nguyên mới.
Nguồn tham khảo: nguoixaydung.com.vn
