Dựa trên dữ liệu từ hơn 269.000 gói thầu xây lắp, nghiên cứu chỉ ra thực trạng cạnh tranh và các rủi ro đáng chú ý trong công tác lựa chọn nhà thầu tại Việt Nam giai đoạn 2023 - 2026.
Toàn cảnh hoạt động đấu thầu xây lắp giai đoạn 2023 - 2026
Công tác lựa chọn nhà thầu xây lắp đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tiến độ và chất lượng của các dự án công trình. Qua việc phân tích dữ liệu khổng lồ gồm 269.091 gói thầu xây lắp được trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, một bức tranh chi tiết về thực trạng cạnh tranh, hiệu quả kinh tế và những rủi ro tiềm ẩn đã được khắc họa rõ nét.
Dữ liệu này bao phủ các hoạt động đấu thầu diễn ra từ đầu năm 2023 đến giữa tháng 5 năm 2026. Đây là giai đoạn thị trường xây dựng Việt Nam có nhiều chuyển biến quan trọng về cơ chế chính sách, đặc biệt là việc đẩy mạnh ứng dụng đấu thầu qua mạng nhằm tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu các rào cản trong tiếp cận thông tin đối với các doanh nghiệp xây dựng.
Chỉ số cạnh tranh và tỷ lệ tiết kiệm trong mua sắm công
Một trong những thước đo quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả của công tác quản lý dự án và tư vấn xây dựng chính là tỷ lệ tiết kiệm thông qua đấu thầu. Theo nghiên cứu, mức độ cạnh tranh có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng miền và quy mô gói thầu. Những gói thầu có tính cạnh tranh cao thường đi kèm với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tốt hơn cho chủ đầu tư.
Việc sử dụng dữ liệu hợp đồng mở không chỉ giúp các cơ quan quản lý nhà nước giám sát tốt hơn mà còn là công cụ hữu hiệu để các đơn vị tư vấn xây dựng phân tích thị trường. Tuy nhiên, tỷ lệ tiết kiệm quá cao cũng đặt ra những thách thức đối với công tác tư vấn giám sát và kiểm định chất lượng, bởi áp lực về chi phí thấp có thể dẫn đến rủi ro nhà thầu cắt giảm quy trình hoặc sử dụng vật tư không đảm bảo.
Nhận diện rủi ro thông qua các chỉ báo số liệu
Phân tích từ hơn 269.000 gói thầu cũng làm lộ diện nhiều chỉ báo rủi ro cần được đặc biệt lưu tâm. Các dấu hiệu như thời gian nộp hồ sơ quá ngắn, các tiêu chí đánh giá có tính khu biệt cao hay sự lặp lại của một nhóm nhỏ nhà thầu trúng thầu tại một khu vực nhất định đều là những rủi ro cần được thẩm tra kỹ lưỡng.
Trong quy trình quản lý xây dựng hiện đại, việc đánh giá rủi ro sớm từ khâu lập hồ sơ mời thầu và thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu là bắt buộc. Điều này giúp ngăn chặn các hệ lụy về sau như dự án chậm tiến độ, tranh chấp hợp đồng hoặc công trình không đạt chuẩn kỹ thuật khi đưa vào vận hành.
Xu hướng mua sắm công xanh và phát triển bền vững
Giai đoạn 2023 - 2026 cũng chứng kiến bước chuyển mình hướng tới "mua sắm công xanh". Các tiêu chí về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng bắt đầu được lồng ghép vào hồ sơ mời thầu xây lắp. Đây là yêu cầu tất yếu khi Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải.
Để đáp ứng xu hướng này, đơn vị quản lý dự án và các nhà thầu cần không ngừng nâng cao năng lực công nghệ và quy trình thi công sạch. Việc chuyển đổi từ chỉ quan tâm đến giá rẻ sang đánh giá dựa trên giá trị vòng đời công trình sẽ mang lại lợi ích bền vững hơn cho xã hội.
Kết luận chuyên môn
Việc phân tích dữ liệu lớn trong đấu thầu không chỉ giúp minh bạch hóa thị trường mà còn cung cấp cơ sở quan trọng cho các công tác tư vấn thẩm tra và giám sát xây dựng. Qua đó, chủ đầu tư có thể đưa ra các quyết định chính xác, hạn chế tối đa sai sót và nâng cao hiệu quả đầu tư công cũng như tư nhân trong ngành xây dựng tại Việt Nam.
Nguồn tham khảo: tapchixaydung.vn
